Socjologia, która szuka nie tylko odpowiedzi na pytania o społeczeństwo, lecz także o sens ludzkiego życia, wdzięczność, nadzieję i duchowość. Prof. Wojciech Świątkiewicz otrzymał tegoroczną nagrodę Lux ex Silesia, przyznawaną osobom, których działalność służy dobru regionu i jego mieszkańców. Laureat podkreślił, że wyróżnienie traktuje nie jako podsumowanie drogi zawodowej, ale jako nowe zobowiązanie.
Uroczystość wręczenia nagrody odbyła się w niedzielę, 11 października, podczas Międzyuczelnianej Inauguracji Roku Akademickiego 2026/2027. Laudację na cześć laureata wygłosił ks. prof. Janusz Mariański, który przypomniał najważniejsze wydarzenia z życia naukowego prof. Świątkiewicza i zwrócił uwagę na jego odwagę w podejmowaniu tematów wykraczających poza tradycyjnie rozumiane zainteresowania socjologii.
Jak podkreślił duchowny, dorobek profesora obejmuje nie tylko analizy procesów społecznych, ale również refleksję nad pamięcią indywidualną i zbiorową, wdzięcznością, czułością, nadzieją, sensem życia oraz duchowymi przeżyciami towarzyszącymi słuchaniu muzyki klasycznej.
Ten wymiar twórczości uczonego określany jest mianem „socjologii mądrościowej”. To podejście, które nie poprzestaje na opisie rzeczywistości, lecz stawia fundamentalne pytania o godność człowieka, cel jego życia i warunki budowania dobrego społeczeństwa.
Ks. prof. Mariański przypomniał również słowa papieża Franciszka, zwracającego uwagę, że obok pytań o to, jak i po co żyjemy, równie istotne pozostaje pytanie: dla kogo żyjemy? Wyraził nadzieję, że prof. Świątkiewicz podejmie ten wątek w kolejnej książce, adresowanej nie tylko do środowiska naukowego, ale także do wszystkich zainteresowanych egzystencjalnymi problemami człowieka.
Laudację zakończyło nawiązanie do licznych wyróżnień, które profesor otrzymał w ciągu swojej kariery. – Nagroda Lux ex Silesia jest drogocenną perłą w koronie nagród, jakie otrzymał prof. Wojciech Świątkiewicz w ciągu kilku ostatnich dekad. I niech już tak zostanie – podsumował ks. prof. Mariański.
Cała laudacja wygłoszona przez ks. prof. Janusza MariańskiegoWyróżnienie jako zobowiązanie
Odbierając nagrodę, prof. Wojciech Świątkiewicz podziękował za wyróżnienie, jednocześnie podkreślając pokorę wobec osób, które – w jego ocenie – również zasługują na to szczególne uznanie.
– Przyjmuję wyróżnienie Lux ex Silesia z wdzięcznością, w formule non sum dignus. Mam bowiem pełną świadomość, że przede mną jest liczne grono osób, które na tę wspaniałą nagrodę bardziej niż ja zasługują – mówił laureat.
Profesor zaznaczył, że traktuje nagrodę przede wszystkim jako zadanie i zobowiązanie. W swoim wystąpieniu wrócił także do wieloletniej pracy na Uniwersytecie Śląskim, z którym zawodowo rozstał się zaledwie 11 dni przed uroczystością. Podziękował uczelni za stworzenie warunków do rozwoju naukowego oraz prowadzenia badań poświęconych Górnemu Śląskowi i realizowanych z myślą o jego mieszkańcach.
Śląsk jako laboratorium społeczne
W przemówieniu laureat nawiązał do dorobku bł. ks. Emila Szramka, autora pracy „Śląsk jako problem socjologiczny”. Przywołując tę perspektywę, podkreślił wyjątkowe znaczenie regionu dla badań nad społeczeństwem.
– Na Śląsku jest wszystko, co socjologowi do naukowego życia potrzebne. Śląsk to laboratorium szeroko ujmowanych problemów społecznych – przekonywał prof. Świątkiewicz.
Jak zaznaczył, bogactwo kulturowe, religijne i społeczne Górnego Śląska nie jest wyłącznie przedmiotem naukowych analiz. Stanowi również punkt wyjścia do lepszego rozumienia przemian zachodzących w Polsce, Europie i na świecie.
Całe przemówienie laureata, prof. Wojciecha ŚwiątkiewiczaTegoroczna nagroda Lux ex Silesia podkreśla zatem znaczenie pracy naukowej, która pozostaje blisko człowieka i jego doświadczeń. W przypadku prof. Świątkiewicza to także spojrzenie na Śląsk jako przestrzeń, w której lokalna historia, tradycja i przemiany społeczne pozwalają stawiać pytania o sprawy znacznie wykraczające poza granice regionu.