Badanie ANA 3 – co wykrywa i kiedy warto je wykonać?

Czym jest badanie ANA 3?

Badanie ANA 3 (przeciwciała przeciwjądrowe) to test immunologiczny, który pozwala wykryć obecność i rodzaj autoprzeciwciał skierowanych przeciwko strukturom znajdującym się w jądrze komórkowym. Autoprzeciwciała te są charakterystyczne dla wielu chorób autoimmunologicznych, czyli takich, w których układ odpornościowy zaczyna błędnie rozpoznawać własne tkanki jako zagrożenie i je atakuje.

W badaniu ANA 3 identyfikuje się nie tylko samą obecność przeciwciał, ale także ich konkretne typy, np. anty-Ro, anty-La, anty-Sm, anty-RNP czy anty-Scl-70. Poszczególne przeciwciała są powiązane z określonymi jednostkami chorobowymi, dzięki czemu badanie może stanowić cenną wskazówkę w procesie diagnostycznym.

ANA 3 to badanie bardziej zaawansowane niż podstawowe ANA (tzw. screening), które wskazuje jedynie na obecność autoprzeciwciał bez określenia ich rodzaju. Z tego względu test ANA 3 jest często wykonywany jako kolejny etap diagnostyki, zwłaszcza wtedy, gdy wcześniejsze badania dały wynik dodatni.

Przeczytaj więcej na temat: Badanie ANA 3. Co wykrywa i kiedy należy je wykonać?

Jakie choroby wykryje badanie ANA 3?

ANA 3 wykrywa autoprzeciwciała skierowane przeciwko różnym antygenom jądrowym, cytoplazmatycznym lub rybonukleoproteinowym. Wśród najczęściej ocenianych są:

• dsDNA (podwójna nić DNA) – charakterystyczna dla tocznia rumieniowatego układowego (SLE),

• Ro (SS-A) i La (SS-B) – związane z zespołem Sjögrena i toczniem,

• Sm – swoisty marker tocznia układowego,

• RNP – wskazuje na mieszaną chorobę tkanki łącznej (MCTD),

• Scl-70 – związany z twardziną układową,

• Jo-1 – charakterystyczny dla zapaleń mięśni (np. polimiozyt, dermatomiozyt),

• centromerowe (ACA) – związane z postacią ograniczoną twardziny (zespół CREST).

Dodatni wynik w określonym zakresie może stanowić istotną wskazówkę diagnostyczną, zwłaszcza w przypadku objawów, które są niespecyficzne i mogą wskazywać na różne jednostki chorobowe.

Kiedy warto wykonać badanie ANA 3?

Badanie ANA 3 jest zazwyczaj zlecane przez lekarza, najczęściej reumatologa lub immunologa, w sytuacji, gdy pojawiają się objawy mogące sugerować chorobę autoimmunologiczną. Do takich dolegliwości należą m.in. przewlekłe zmęczenie, nawracające bóle i sztywność stawów, zmiany skórne (np. rumień na twarzy), suchość oczu i jamy ustnej, bóle mięśni, nieprawidłowe wyniki badań krwi (takie jak podwyższone OB czy niedokrwistość), a także powiększenie węzłów chłonnych czy stany podgorączkowe.

Trzeba pamiętać, że dodatni wynik ANA 3 nie stanowi samodzielnej podstawy do postawienia diagnozy. Jego interpretacja zawsze powinna uwzględniać objawy kliniczne oraz wyniki innych badań, m.in. morfologii krwi, CRP, prób wątrobowych czy badań obrazowych.

Jak przygotować się do badania?

Badanie ANA 3 polega na analizie próbki krwi pobranej z żyły i nie wymaga specjalnych przygotowań (nie trzeba być na czczo). Jeśli stosujesz leki immunosupresyjne lub sterydy, koniecznie poinformuj o tym lekarza, ponieważ mogą one wpłynąć na wynik badania.

Bibliografia

A. Krefta, S. Elert-Kopeć, W. Tłustochowicz, Diagnostyka serologiczna układowych chorób tkanki łącznej – wykrywanie przeciwciał ANA i ANCA według międzynarodowych konsensusów i wytycznych, Lekarz Wojskowy 2020, t. 98, nr 3, s. 206-212.

K. Fischer, I. Brzosko, M. Brzosko, Autoprzeciwciała w praktyce reumatologicznej, Forum Reumatologiczne 2016, t. 2, nr 1, s. 39-50.

Artykuł zewnętrzny zawierający reklamę Diagnostyka S.A.